Bez względu na to czy mieszkamy we Włoszech, w Polsce czy w każdym innym miejscu na ziemi. Bez względu jakiego jesteśmy wyznania, czy w ogóle wierzymy. Bez względu na to czy ulegamy przedświątecznemu, zakupowemu szaleństwu czy wręcz odwrotnie. Boże Narodzenie to magiczny czas, to czas, który spędzamy z rodziną, wśród bliskich, przyjaciół….To czas dobroci i bycia otwartym na innych. To czas w którym możemy zatrzymać się na chwilę, pomyśleć o tym co dla na s ważne lub po prostu możemy odpocząć od codziennej bieganiny.
Jak spędzają święta Włosi??
„Natale con i tuoi, Pasqua con chi vuoi” a więc „Boże narodzenie z rodziną, Wielkanoc z kim chcesz!” Boże Narodzenie podobnie jak w Polsce to najbardziej rodzinne święta. Do domów rodzinnych wracają Włosi z najdalszych zakątków świata. Mieszkańcy Półwyspu Apenińskiego natomiast nie obchodzą Mikołajek [może poza Bari, którego San Nicola jest partonem] . Okres świąteczny rozpoczyna się w dzień niepokalanego poczęcia – Immacolata, które przypada na 8 grudnia. We wszystkich domach tego dnia ubierane są choinki. We wszystkich włoskich miastach, miasteczkach, na głównych placach zapalane są oficjalnie światełka rozpoczynając bożonarodzeniowy czas. [W Gubbio mają największą choinka na świecie.]. Bardzo popularne są oczywiście jarmarki; do najsłynniejszych należy ten z Bolzano, Werony, Rzymu, z piazza Navona. Okres świąteczny trwa prawie miesiąc, do 6 stycznia, a więc do Trzech Króli. We Włoszech dzień ten zwany również Befana od imienia staruszki, która tego dnia przynosi grzecznym dzieciom prezenty oraz słodycze, niegrzecznym kawałek węgla [powiedzmy, że to taki odpowiednik naszych Mikołajek, tyle że po świętach].
Podobnie jak w Polsce najważniejszymi posiłkami są: kolacja wigilijna 24 grudnia i obiad świąteczny dnia następnego. Pierwszego na uginających się pod ciężarem jedzenia stołach królują ryby i owoce morza, drugiego zaś mięsa. Oczywiście bardzo wiele zależy od regionu lub indywidualnych tradycji danej rodziny. W wielu rodzinach przyjęte jest, że ciężar przygotowania potraw spoczywa na osobach zapraszających, goście przynoszą „jedynie” dobre wino i ciasto. [najczęściej Pandoro lub Panettone]. No wiec jaka jest różnica między tymi ciastami? Pandoro (od pan d’oro – chleb ze złota]. To drożdżowa, bardzo maślana babka o smaku wanilii pieczona w formie o kształcie gwiazdy. Zdecydowaną gwiazdą wśród włoskich ciast świątecznych jest jednak panettone. Dużo lżejsze, bardziej puszyste i pełne różnych dodatków: od bakalii przez rodzynki i skórkę kandyzowaną, po kremy, kawę [nazwa również pochodzi od chleba i w tym przypadku oznacza duży chleb]. Oba ciasta pochodzą z północy. Pandoro z Werony, Panettone z Mediolanu. U mnie już od kilku lat poza polskimi makowcami i sernikami nie może zabraknąć właśnie panettone oraz sieneńskich mocno migdałowych ricciarelli. Chrupiące z zewnątrz, wilgotne w środku i posypane [niczym śniegiem cukrem] pudrem.
Kolacja wigilijna we Włoszech rozpoczyna się zazwyczaj nie wcześniej niż ok.20-21 [im dalej na południe tym później], kończy się również późno. Więc! Jeśli chodzi o prezenty; tam gdzie są dzieci rozpakowywane są one 25-go rano, gdzie ich nie ma tuż po jedzeniu. Osoby religijne udają się na mszę o północy, odpowiednik polskiej pasterki, lub poranną 25 grudnia. Do bardzo ważnych tradycji świątecznych należy gra w Tombolę, w które biorą udział wszyscy zgromadzeni przy stole członkowie rodziny. Jest to gra planszowa, odpowiednik bingo, której nie może zabraknąć. Bez niej nie ma świąt!
I chociaż w Italii dziś nikt nie wyobraża sobie nie mieć choinki [zazwyczaj sztucznej], to prawdziwym symbolem świąt jest szopka betlejemska, szczególnie w Neapolu i całych południowych Włoszech. Stajenka oraz figurki często przekazywane są z pokolenia na pokolenie, wiele z nich to prawdziwe, małe dzieła sztuki.
Włosi delikatnie śmieją się z naszej polskiej tradycji, która to mówi, że do kolacji wigilijnej możemy zasiąść jak na niebie pojawi się pierwsza gwiazdkę. W Polsce z pogodą jak wiadomo bywa różnie, nie często mamy bezchmurne niebo. A co jeśli tej gwizdki nie widać? Nie możemy jeść?? 🙂 Nigdy się nad tym nie zastanawiałam, jako dziecko wypatrywałam pierwszej gwiazdki, ale nie pamiętam czy ją kiedykolwiek widziałam 🙂
Jeśli chcielibyście posłuchać piosenek świątecznych / kolęd po włosku, oto kilka moich propozycji : „Astro del ciel” – Cicha noc, „Tu scendi dalle stelle”, „A Natale puoi”, „Buon Natale” Eros Ramazzotti, „Casa a Natale” Tiziano Ferro
Buon Natale [se vuoi] – Wesołych Świąt [jeśli chcesz]
La notte vista da qui – Noc widziana stąd
sembra bellissima – wydaje się przepiękna
stelle che accendono il blu – gwiazdy rozpalają błękit
quanta luce c’è – ileż światła jest
echi di un alleluja – echa „Alleluja”
che non si spengono mai – które nigdy nie cichną
oggi e’ un giorno speciale, è Natale ed è sempre così – dzisiaj wyjątkowy dzień,
to Boże Narodzenie i zawsze tak jest
Dimmi perchè – powiedź mi dlaczego
e’ Natale ma pace non c’è – w Boże Narodzenie nie ma pokoju
„buon Natale” ma il senso qual è? – jaki sens mają życzenia „Wesołych Świat”?
Un saluto formale non è – suche pozdrowienie, nie jest kochaniem
come amare, quanti sogni fanno gli uomini – ile marzeń śnią ludzie
che in un giorno vanno via – którzy odejdą pewnego dnia
„buon Natale” se vuoi, quello vero che e’ dentro di noi – „Wesołych Świat” jeśli chcesz, tych
prawdziwych, które są wewnątrz nas
La neve che cade qui – Śnieg, który tu pada
mi sembra candida – wydaje się bielusieńki
ma nel silenzio che fa – ale w ciszy którą daje
c’è una guerra – toczy się wojna
in ogni terra a metà – w każdym zakątku ziemi po części
che nessuno mai salverà – którego nikt nigdy nie uratuje
anche un giorno speciale fa male e tregua non ha – również w tym szczególnym dniu
dzieje się źle i nie ma rozejmu
Dimmi perche’ – powiedz mi dlaczego
è Natale ma pace non c’è – w Boże Narodzenie nie ma pokoju
„buon Natale” ma il senso qual è? – jaki sens mają życzenia „Wesołych Świat”?
Una frase formale non e’ – suche pozdrowienie, nie jest
un pensiero che vale perchè – myślą, która ma znaczenie ponieważ
c’è un Natale se vuoi – jest Boże Narodzenie jeśli chcesz
ma può nascere solo da noi – ale może narodzić się jedynie w nas
dentro di noi – wewnątrz nas
Stella cometa sarai – staniesz się kometą
stella purissima – najczystszą gwiazdą
se dall’alto dei cieli un bel giorno la pace vedrai – jeśli wysoko w niebie,pewnego pięknego dnia
ujrzysz pokój
Dimmi perchè – powiedz mi dlaczego
è Natale ma pace non c’è – w Boże Narodzenie nie ma pokoju
„buon Natale” ma il senso qual è? – jaki sens mają życzenia „Wesołych Świat”?
Due parole da dire perchè – dwa słowa które trzeba powiedzieć
è normale – bo to normalne
crescera’ un enorme albero – wyrośnie ogromne drzewo
quando finirà questa follia – kiedy skończy się to szaleństwo,
un Natale verrà e per sempre ci cambierà – znów przyjdzie Boże Narodzenie
ci cambierà… Ci cambierà – i odmieni nas, odmieni nas
Pokoju w sercu i szczerych życzeń na nadchodzące święta i na każdy dzień roku!
Monika
Galeria
